دانستنیهای همسران
ست کفش و لباس زنانه
خبرنامه
جهت دریافت آخرین مطالب سایت ، ایمیل خود را وارد کنید

در باره یزد بیشتر بدانیم
اشنایی با استان تهران
تعداد بازدید: ۲۳۴۸
تعداد نظرات: ۰ نظر
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد
کد مطلب: ۲۲۸۹
تاریخ انشار: ۱۳:۳۴:۰۸ ۲۴-۱۲-۱۳۹۳

نمی‌دانم به «کوچه‌بیوک» رفته‌اید یا نه. اصلا شاید اهل کوچه‌بیوک باشید. به هر روی سخن این بار امرداد، پیرامون کوچه‌بیوک است. جایی که این‌روزها در دل شهر یزد جای دارد و دیگر خبر چندانی از زمین‌های کشاورزی و زراعی پیرامونش نیست. بر روی آن زمین‌ها، خانه‌ها، سبز شده‌اند اما به هر روی هنوز هم بافت کهنسال کوچه‌بیوک را می‌توان درون محله دید. یکی از آن‌ چیزهایی که بخشی از شناسنامه‌ی کوچه‌بیوک است، آتشکده‌ی کهنسال و دیرینه‌اش، است.
به گفته‌ی افلاتون یزدانی که هم موبد است و هم فرنشین(:رییس) انجمن زرتشتیان کوچه‌بیوک، به هنگام بازسازی آتشکده که چند سال پیش انجام شده، تلاش شده تا مرمت‌ها، به دیرینگی و سپندینگی آتشکده، آسیبی نرساند.

 
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار
 
در واقع این آتشکده پس از مرمت، همان آتشکده‌ی دیرین است با در و دیواری که دستی بر آن کشیده‌اند و گرد و خاک گذر زمان را از آن پاک کرده‌اند. اتاق آتشی دارد که «تش مس» درون آن، درون آفریگان، زبانه می‌کشد. شاهرخ نمیرانیان، آتشبند آتش است. او نگهداری از آتش آتشکده‌ی کوچه‌بیوک را بر دوش دارد. البته یک آفریگان نمادین هم در آتشکده‌ی کوچه‌بیوک هست که آتش درونش به جای چوب از گاز شهری، خوراک می‌کند. به گفته‌ی افلاتون یزدانی، تا جایی که او پرس‌و‌جو کرده، کسی از دیرینگی این آتش همیشه‌روشن درمهر کوچه‌بیوک، خبر ندارد و از چگونگی آوردنش به این آتشکده نیز کسی چیزی نمی‌داند.
از افلاتون یزدانی پرسیدم که کوچه‌بیوک یعنی چه؟ و او گفت: «می‌گویند؛ بُیوک به ترکی، به معنای بزرگ است و منظور از کوچه‌بیوک یعنی کوچه‌ی بزرگ.»
محله‌ی کوچه‌بیوک این روزها بنابر آماری که فرنشین انجمن زرتشتیانش، داد، ٨٠ خانوار زرتشتی دارد. زرتشتیان همیشه در کنار مسلمانان کوچه‌بیوکی زندگی می‌کرده‌اند و حسینیه، خط جداکننده‌ی محله‌ی زرتشتیان از مسلمانان بوده‌است. اما آن‌گونه که یزدانی می‌‌گفت؛‌ این حد و مرزها، این روزها اندکی به هم ریخته است. با همه‌ی این‌ها، هنوز هم اگر به کوچه‌بیوک سری بزنید آنجا که دیگر زنان، مکنا یا روسری‌های بزرگ رنگارنگ بر سر دارند و دامن‌شوالی هستند، حال متفاوتی خواهید داشت، آنجا همان کوچه‌بیوک خودمان است، جایی که مردمانش دری را به لهجه‌ی کوچه‌بیوکی، سخن می‌گویند و پر است از فامیلی‌های خداپرستی، یزدانی، بختیاری، هرمزدیاران و... 
البته تا از آتشکده‌ی کوچه‌بیوک دور نشده‌ایم، بگویم که بنا به گفته‌ی یزدانی، آتشکده‌ی کوچه‌بیوک، افزون‌بر این‌که جای نگهداری آتش است، یک مجموعه است، یک مجتمع. پیرانگاه «امان ضامن» و مدرسه‌ «هرمزدیاری»، در بخشی از درمهر کوچه‌بیوک، جای دارند. با این حساب، درمهر کوچه‌بیوک، یک مجتمع دینی، آیینی و آموزشی است. به گفته‌ی یزدانی تا چندی پیش، «امان ضامن» پیرانگاهی بود که پشت درمهر، دیوار به دیوار درمهر بود. اما اکنون چندسالی است که این دیوار برداشته شده و پیرانگاه امان ضامن هم بخشی از آتشکده شده است. البته ساختمان جداگانه‌ای دارد و از دهش یکی از همکیشان و به یاری انجمن، هنوز هم برپای است و جای زیارت است و شمع روشن‌کردن‌های باورمندانش.  و امـا مـدرســـه‌ی هرمزدیاری؛ اگر نگاهی بر سـنگ‌نوشته‌‌ی این مدرسه بیـندازید خواهید دید، آمده که؛ به خواست انجمن فرزانگان زرتشتی هندوســتان و از دهش و ســرمایه‌ی هرمزدیار شهریار بــمان برخوردار کوچه‌بیوکی و همسرش، این مدرسه، بنایش در سال ١٢۶٩ خورشـیدی، پــایـان یافــته است. با یک جمع و تفریق ساده روشــن است که مدرسه‌ی هرمزدیاری، ١٢٠ سال، سن دارد، مدرسه‌ای که مسلمان و زرتشتی در آن، در کنار هم درس می‌خوانده‌اند. چیزی نزدیک به سی‌و‌اندی سال است که دیگر این مدرسه‌ی پسرانه از شور و حال گذشته‌اش افتاده است اما همچنان به راه است. آن روزها که کاربری‌اش، مدرسه بود، پسران محله تا پایان مقطع دبستان را در همین مدرسه می‌گذراندند. افلاتون یزدانی، گذری به روزگار خوش دانش‌آموزی خودش زد و گفت: «رستم یزدانی، آموزگارمان بود، آموزگاری که از پایه‌ی اول تا پایه‌ی آخر را تدریس می‌کرد، همه دانش‌آموز او بودیم.»  یزدانی به ترتیب از آموزگاران دیگری که هریک پس از رستم یزدانی، آموزگاری این مدرسه را بر دوش داشته‌اند، نام برد: شیخ‌زاده، اردشیر یزدانی، برزو، شاهپور دینیاریان و...
 
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار

هرچند این روزها، مدرسه‌ی هرمزدیاری مدرسه نیست اما از تکاپو نیفتاده است، تالار بزرگ و تاق‌ضربی این مدرسه که فصل گرما، کلاس درس بچه‌ها بود، این روزها جایش را به یک کتابخانه داده است، کتابخانه‌ی محله‌ی کوچه‌بیوک. راستی دفتر انجمن زرتشتیان کوچه‌بیوک هم در یکی از کلاس‌های این مدرسه، جا خوش کرده و نشست‌های این انجمن کهنسال که از سال ١٣٢۴، دایر است، چند سالی است که در همین مدرسه، تشکیل می‌شود.
کوچه‌بیوک، یک مدرسه‌ی دخترانه هم داشته‌است، مدرسه‌ای به نام «فروغی» که از سال ١٣۴٣، مدرسه‌ی دختران این محله بوده است.  زمین مدرسه‌ی «فروغی» از آن «شاهویر فروغی» است که با سرمایه‌ی انجمن، ساخته شده است. این مدرسه را انجمن اداره می‌کرده تا این‌که، چندی زیر نظر آموزش و پرورش اداره می‌شود. اما این روزها باز هم دست انجمن است. به گفته‌ی یزدانی، انجمن تلاش بسیاری کرد تا این مدرسه را که آموزش و پرورش به حال خود رها کرده بود، باز گیرد.
یزدانی گفت: «نزدیک به ١٠ میلیون تومان، در مدرسه‌ای که دو دستی داده بودیم به آموزش و پروش تا دانش‌آموزان در آن درس بخوانند، هزینه شده است تا باز هم اندکی بر سر پا بایستد. ویرانه شده بود، شیر آب، گاز،‌ کنتور برق و... را تاراج کرده بودند اگر دیر به هم جنبیده بودیم، درش را هم می‌بردند.»
این روزها این مدرسه، جایی شده برای برگزاری کلاس‌های دینی در پایان هفته‌ها، کلاس‌های شاهنامه‌خوانی، آموزش موسیقی و بازی‌هایی همچون پینگ‌پنگ و فوتبال‌دستی.
 
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار
آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار

برویم سراغ آب و آب‌انبار؛ آب‌انبار خداپرست و آب‌انبار فرودگ(آب‌انبار سفید)، آب‌انبارهایی هستند که کوچه‌بیوکی‌ها، به یاری آب قناتی که در آن، جریان داشته، نیازهای خانگی و آب مورد نیاز برای کشت‌و‌کار در زمین‌های زراعی پیرامون محله را از آن، تامین می‌کرده‌اند. البته این دو آب‌انبار که روزی روزگاری، آب قنات‌های «طهره» و «خانی» از آن‌ها گذر می‌کرده، نیز سرنوشتشان همچون دیگر آب‌انبارها به خشکی گراییده است.
 



گشـت‌و‌گـذارمان در کـوچه‌بـیوک به تالار این مـحله، پایـان یـافت، تالار دو اشکوبه‌ی(:دوطبقه‌ی) کوچه‌بیوک که به‌گمانم خیلی‌ها، گذارشان به آن افتاده باشد به ویژه برای باشندگی در آیین‌های عروسی، جشن‌های سدره‌پوشی و...
به هر روی کوچه‌بیوک، اینجاست در دل یزد. به یزد که رسیدید از هرکه نشانی‌اش را بپرسید، نشانتان خواهد داد، محله‌ی زرتشتی‌نشینی که هنوز هم ساکنان زرتشتی بسیاری دارد.

آتشکده ومحله کوچه بیوک یزد- نشریه اینترنتی سه هزار

 

مطلبی دیگر در همین مورد

مطالب مرتبط
به اشتراک بگذارید...

نظرات

نظری ثبت نشده است

اضافه کردن نظر
تبلیغات

گالری عکس
گالری فیلم
شبکه های اجتماعی
گردشگری
شخصیت ها+ اثار